Wielkanoc

Wielki Tydzień:

- bezpośrednio poprzedza Wielkanoc,
- rozpoczyna się w Niedzielę Palmową, a kończy nieszporami Niedzieli Wielkanocnej,
- czas upamiętniający ostatnie dni z życia Jezusa,
- od Niedzieli Palmowej do Niedzieli Zmartwychwstania Kościół wspomina najważniejsze wydarzenia w historii zbawienia: ustanowienie Eucharystii, mękę i śmierć Chrystusa oraz Jego zmartwychwstanie,
- pierwsze wzmianki o celebracji Wielkiego Tygodnia pochodzą z IV wieku,
- świadkiem uformowania się Wielkiego Tygodnia jest pątniczka Egeria, która w latach 381-384 nawiedziła Ziemię Świętą pozostawiając opis swojej podróży. Tam też przedstawia liturgię tego czasu,
- szczytem roku liturgicznego i Wielkiego Tygodnia jest Święte Triduum Paschalne Męki i Zmartwychwstania Pańskiego.

Niedziela Palmowa:

- liturgia wspomina uroczysty wjazd Jezusa do Jerozolimy, bezpośrednio poprzedzający Jego mękę i śmierć na krzyżu,
- witające Jezusa tłumy rzucały na drogę płaszcze oraz gałązki, wołając: "Hosanna Synowi Dawidowemu",
- o uroczystym wjeździe Pana Jezusa do Jerozolimy piszą wszyscy czterej Ewangeliści,
- nazwa tego dnia pochodzi od wprowadzonego w XI w. zwyczaju święcenia palm,
- procesja Niedzieli Palmowej jest z jednej strony upamiętnieniem tryumfalnego wjazdu Chrystusa do Jerozolimy, z drugiej jest kroczeniem Ludu Bożego z Chrystusem ku ofierze, którą jest dziś Msza Święta,
- przy błogosławieniu palm nie idzie o samą "rzecz" (palmy), ale chodzi tu o działanie, akt uczczenia Chrystusa,
- od 1986 roku zgodnie z wolą papieża Jana Pawła II, w Niedzielę Palmową obchodzony jest też Światowy Dzień Młodzieży.

Triduum Paschalne:

- najważniejsze wydarzenie w roku liturgicznym,
- sama nazwa pojawiła się w 1929 r., upowszechniła się od reform liturgicznych podjętych przez Piusa XII. Do tego czasu stosowano nazwę Triduum Sacrum,
- istotą jest celebracja Misterium paschalnego: męki, śmierci i zmartwychwstania Chrystusa,
- rozpoczyna się liturgią Wielkiego Czwartku - Mszą Wieczerzy Pańskiej, a kończy II Nieszporami Niedzieli Wielkanocnej.

Wielki Czwartek:

- liturgia uobecnia Ostatnią Wieczerzę,
- ustanowienie przez Jezusa Eucharystii oraz kapłaństwa służebnego,
- jeszcze przed wieczornym rozpoczęciem Triduum Paschalnego rankiem odbywa się szczególna Msza św. - we wszystkich kościołach katedralnych biskup diecezjalny wraz z kapłanami odprawia Mszę św. Krzyżma. Podczas niej biskup święci oleje (chorych, katechumenów i krzyżmo), które przez cały rok służą przy udzielaniu sakramentów chrztu, święceń kapłańskich, namaszczenia chorych,
- wieczorem w kościołach parafialnych i zakonnych Mszą Wieczerzy Pańskiej rozpoczyna się Triduum Paschalne,
- Ostania Wieczerza, którą Jezus spożywał z apostołami, była tradycyjną ucztą paschalną, przypominającą wyjście Izraelitów z niewoli egipskiej,
- Chrystus nadał tej uczcie nowy sens, mówiąc, że poświęcony chleb jest Jego Ciałem, a wino Krwią,
- Msza Wieczerzy Pańskiej ma charakter bardzo uroczysty, jest dziękczynieniem za ustanowienie Eucharystii i kapłaństwa,
- w liturgii podczas śpiewu hymnu "Chwała na wysokości Bogu", którego nie było przez cały Wielki Post, biją dzwony,
- po Mszy św. rusza procesja do tzw. ciemnicy,
- wymownym znakiem odejścia Jezusa, który po Ostatniej Wieczerzy został pojmany, jest ogołocenie centralnego miejsca świątyni, czyli ołtarza. Aż do Wigilii Paschalnej ołtarz pozostaje bez obrusa, świec i wszelkich ozdób, dzwonki zastępowanie są przez kołatki.

Wielki Piątek:

- jest dniem smutku i żałoby ale także wielkiej radości i zwycięstwa Chrystusa na krzyżu,
- tego dnia obowiązuje post ścisły,
- w tym dniu nie jest sprawowana msza święta,
- wieczorem odbywa się Wielkopiątkowa Liturgia Męki Pańskiej,
- Liturgia Wielkiego Piątku w swym obecnym kształcie według "Mszału Rzymskiego dla diecezji polskich" składa się z czterech zasadniczych części: liturgia słowa, adoracja Krzyża, Komunia Święta i procesja do Grobu Pańskiego,
- bardzo wymownym gestem jest prostracja głównego celebransa (łac. prostratio - padnięcie całym ciałem na ziemię),
- centralnym wydarzeniem liturgii wielkopiątkowej jest adoracja Krzyża,
- ołtarz jest tego dnia obnażony: bez krzyża, kwiatów, świeczników i obrusów,
- w tym dniu odprawiane są również nabożeństwa Drogi Krzyżowej.

Wielka Sobota:

- jest dniem ciszy i oczekiwania, dniem uwielbienia Chrystusa Pana umęczonego za nas i złożonego do grobu,
- cały dzień trwa adoracja Jezusa ukrytego w Najświętszym Sakramencie w specjalnie przygotowanym Grobie Pańskim,
- tradycją Wielkiej Soboty jest poświęcenie pokarmów wielkanocnych m.in.:

a) chleba - na pamiątkę tego, którym Jezus nakarmił tłumy na pustyni;
b) mięsa - na pamiątkę baranka paschalnego, którego spożywał Jezus podczas uczty paschalnej z uczniami w Wieczerniku;
c) jajek, które symbolizują nowe życie;
d) chrzanu i pieprzu - symbolu gorzkich ziół, z którymi Żydzi spożywali baranka w noc paschalną,
e) soli - symbolizującej oczyszczenie i prawdę,

- przeżywamy w tym dniu także tajemnicę zstąpienia Chrystusa do piekieł, czyli do otchłani. Przebywały w niej dusze prawych ludzi Starego Testamentu. Nie mogły one wejść do nieba, bo było ono przed nimi zamknięte, a swoim bogobojnym życiem nie zasługiwały na wieczne potępienie. Czekały więc na czas nadejścia Zbawiciela i dokonanego przez Niego odkupienia.


WIGILIA PASCHALNA:

- liturgia sprawowana w noc Zmartwychwstania Pańskiego,
- centralny moment Triduum Paschalnego i całego roku liturgicznego,
- nocne czuwanie, nazwane przez św. Augustyna "matką wszystkich świętych wigilii",
- w ramach Wigilii Paschalnej można wyodrębnić: Liturgię Światła, Liturgię Słowa, Liturgię Chrzcielną, Liturgii Eucharystyczną i Procesję Rezurekcyjną:

a) Liturgia Światła:

- do rozpalonego ogniska podchodzą kapłani i służba liturgiczna,
- tu następuje poświęcenie ognia,
- prowadzący kreśli na paschale znak krzyża, litery Alfa i Omega oraz na polach między ramionami krzyża cyfry bieżącego roku,
- umieszcza też pięć symbolicznych gwoździ w formie krzyża,
- z zapalonym paschałem procesja wchodzi do nieoświetlonego kościoła,
-"Światło Chrystusa" - śpiewa kapłan i wszyscy zapalają od Paschału świece.

b) Liturgia Słowa:

- jest wyjątkowo rozbudowana,
- może się składać na nią aż dziewięć czytań, które pokazują całą historię Zbawienia: od początku świata, poprzez wyprowadzenie narodu wybranego z Egiptu, aż do czasu, gdy Jednorodzony Boży Syn stał się Barankiem, by zbawić grzechy świata, a zabity za grzechy świata trzeciego dnia powstał z martwych.

c) Liturgia Chrzcielna:

- dawniej większość chrześcijan w tej właśnie chwili przyjmowała chrzest,
- dziś, po błogosławieństwie wody, najczęściej odnawiamy przyrzeczenia chrzcielne i modlimy się za tych, którzy przyjmują ten sakrament,
- z zapalonymi świecami w ręku wierni wyrzekają się grzechu, wszystkiego, co prowadzi do zła, i szatana, głównego sprawcy grzechu, a następnie wyznają wiarę w Ojca, Syna i Ducha Świętego, Kościół, obcowanie świętych, odpuszczenie grzechów, zmartwychwstanie ciała i życie wieczne,

d) Liturgia eucharystyczna:

- Ciało i Krew są pokarmem na życie wieczne,

e) Procesja rezurekcyjna:

- rezurekcja (resurrectio łac. zmartwychwstanie),
- uroczyste bicie w dzwony, głoszące, że Chrystus zmartwychwstał,
- procesja jest radosnym ogłoszeniem zmartwychwstania Chrystusa i wezwaniem całego stworzenia do udziału w triumfie Zmartwychwstałego.
- według rubryk Mszału rzymskiego dla diecezji polskich procesję rezurekcyjną "po uwzględnieniu tradycji i warunków miejscowych" można odprawić także rano przed pierwszą Mszą św.

NIEDZIELA ZMARTWYCHWSTANIA:

- czas świętowania zmartwychwstania Chrystusa,
- Wielkanoc - "Święto Świąt", "Uroczystość uroczystości",
- źródło wszystkich innych obchodów Roku Liturgicznego, które są rozwinięciem Misterium Paschalnego,
- przeżycie tej prawdy, o której w czasie każdej Mszy Świętej mówimy w naszym wyznaniu wiary - "wierzę w (...) ciała zmartwychwstanie, żywot wieczny",
- od tej Niedzieli przy ołtarzu krzyż jest ozdobiony czerwoną stułą, znajduję się tam także paschał - wielka woskowa świeca oraz figura Chrystusa zmartwychwstałego,

"O najbardziej upragniony słoneczny dniu,
w którym nie tylko zabłysła nam nadzieja zbawienia, lecz zostało przywrócone samo zbawienie;
w którym zostały rozjaśnione ciemności otchłani,
w którym jej więzienia zostały zniweczone i wielka liczba zamkniętych od tylu wieków najświętszych jeńców wyszła na wieczystą wolność.
O dniu, w którym martwe ciało, wbrew prawu natury, wróciło do życia,
w którym zabitego przed trzema dniami Syna, Matka ogląda żywego, a Jezus zmartwychwstały pociesza pozdrowieniem smutną Marię;
dniu, w którym niebieskie duchy rozmawiają z ziemskimi niewiastami,
w którym Mistrz zmartwychwstały po śmierci ukazuje się uczniom i jako Książę Pokoju darzy Apostołów pokojem.
O dniu najszczęśliwszy, najchwalebniejszy, najradośniejszy!"
bł. o. Stanisław Papczyński, "Wejrzenie w głąb serca" (Pisma zebrane, s. 689)

OKRES WIELKANOCNY:

- to świętowanie wywyższenia Jezusa Chrystusa oraz Jego zwycięstwa nad grzechem i śmiercią - Zmartwychwstania,
- świętowanie Wielkanocy rozciąga się na kolejne osiem dni - Oktawę Wielkanocną,
- Okres Wielkanocny, trwa 50 dni, a jego zakończeniem jest dzień pięćdziesiątnicy - Niedziela Zesłania Ducha Świętego,
- w tym czasie zamiast "Anioł Pański" odmawiana jest antyfona "Regina caeli" (od Niedzieli Zmartwychwstania do Niedzieli Zesłania Ducha Świętego),
- w 40. dniu obchodzona jest uroczystość Wniebowstąpienia Pana Jezusa.

CHRYSTUS ZMARTWYCHWSTAŁ!
PRAWDZIWIE ZMARTWYCHWSTAŁ! ALLELUJA!

Źródła:
- B. Nadolski, Liturgika t. II,
- Katechizm Kościoła Katolickiego,
- Currenda 1/2013, s. 64,
- http://brewiarz.pl/czytelnia/wielki_tydzien.php3,
- http://www.opoka.org.pl/biblioteka/T/TA/TAL/triduum_przewodnik.html#,
- http://www.mateusz.pl/duchowosc/ad-czp.htm,
- http://ekai.pl/wydarzenia/temat_dnia/x27316/wielki-tydzien-w-kosciele-katolickim/
- http://www.katolik.pl/wielki-piatek-,23385,416,cz.html